नेपाली ख्रिष्टियन समुदायमा मण्डलीय एकताको आवश्यकता : सुसमाचार, परमेश्वरको राज्य विस्तार र साझा जिम्मेवारी

• डा. शिवहरि भट्टराई

परिचय :

नेपाली ख्रिष्टियन समुदायका लागि एक आत्मपरीक्षण र मार्गदर्शन –

नेपालको ख्रिष्टियन समुदायको एउटा विशेषता के हो भने यहाँ विश्वका कतिपय देशहरूमा जस्तो लामो संस्थागत परम्परामा आधारित अत्यधिक सम्प्रदायगत विभाजन छैन। धेरैजसो मण्डलीहरू स्वतन्त्र, आत्माले भरिएका, बाइबल-केन्द्रित तथा सुसमाचार प्रचारमा समर्पित देखिन्छन्। तथापि, दुःखको विषय के छ भने—धर्मशास्त्रीय आधारभूत सत्यहरूमा होइन, अत्यन्त सामान्य, व्यक्तिगत, प्रशासनिक वा गौण विषयहरूमा समेत मण्डलीहरू विभाजित हुने प्रवृत्ति बढिरहेको छ।

यो अवस्था केवल संगठनात्मक कमजोरी मात्र होइन, यो ख्रिष्टको शरीरको साक्षीलाई कमजोर बनाउने आत्मिक चुनौती पनि हो।

१. मण्डलीको एकताको बाइबलिय आधार

प्रभु येशू ख्रिष्टले आफ्ना चेलाहरूका निम्ति गरेको अन्तरविन्ति प्रार्थनाको मुख्य केन्द्र नै एकता थियो: “तिनीहरू सबै एक होऊन्‌… ताकि संसारले तपाईंले मलाई पठाउनुभएको हो भनी विश्वास गरोस् ।” (यूहन्ना १७:२१) प्रेरित पावलले पनि स्पष्ट रूपमा सिकाउँछन्: “शान्तिको बन्धनमा पवित्र आत्माको एकता कायम राख्न परिश्रम गर।” (एफिसी ४:३) यसले के देखाउँछ भने एकता कुनै वैकल्पिक कुरा होइन, यो मण्डलीको बाइबलिय जिम्मेवारी हो । एकता भनेको सबैले एउटै शैली, नेतृत्व वा परम्परा अपनाउनु होइन; बरु ख्रिष्टमा एउटै उद्देश्य र मिशनमा सहकार्य गर्नु हो ।

२. आजको वास्तविकता : किन विभाजन भइरहेका छन् मण्डलिहरु ?

दुःखको कुरा, नेपाली ख्रिष्टियन समुदायमा कहिलेकाहीँ यी सामान्य विषयहरूमा समेत विभाजन देखिन्छ: नेतृत्व वा पदको प्रतिस्पर्धा, व्यक्तिगत अहम्‌ र असमझदारी, सानोतिनो doctrinal (सिद्धान्तगत) फरकलाई ठूलो विवाद बनाउनु, सेवकहरूबीच तुलना र ईर्ष्या, स्थानीय मण्डलीबीच अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा, व्यक्तिगत सम्बन्ध बिग्रँदा मण्डली फुटाउने प्रवृत्ति, संस्थागत असहमति हुँदा नयाँ समूह निर्माण गर्ने संस्कार । यसले गर्दा एउटै शहरमा, एउटै विश्वास बोकेका विश्वासीहरू सँगै प्रार्थना गर्न, सेवा गर्न वा साझा उद्देश्यमा सहकार्य गर्न कठिनाइ अनुभव गरिरहेका छन्। हामीले आफैँलाई सोध्नुपर्छ:
के हाम्रो ऊर्जा ख्रिष्टको राज्य विस्तारमा खर्च भइरहेको छ, कि आन्तरिक मतभेदमा ?

३. मण्डलीको वास्तविक एकता कहाँ हुनुपर्छ ?

मण्डलीको एकता सबै कुरामा समानता खोज्ने विषय होइन; यो साझा मिशनमा केन्द्रित एकता हो। नेपाली ख्रिष्टियन समुदायको एकता विशेष गरी निम्न क्षेत्रमा हुन आवश्यक छ:

(क) सुसमाचार प्रचारमा एकता

येशूको महान् आदेश स्पष्ट छ: “जाऊ, सबै जातिलाई चेला बनाओ।” (मत्ती २८:१९) यदि हामी एउटै प्रभुको सेवक हौँ भने, सुसमाचार प्रचार प्रतिस्पर्धाको विषय होइन, सहकार्यको विषय हुनुपर्छ । एक मण्डलीले मण्डलि स्थापना गरेको ठाउँमा अर्को मण्डलीले पानी हाल्न सक्छ। कसैले प्रचार गर्छ, कसैले चेला बनाउँछ, तर वृद्धि परमेश्वरले दिनुहुन्छ (१ कोरिन्थी ३:६)।

(ख) मण्डली स्थापना र आत्मिक जागरणमा एकता

नेपालमा अझै धेरै समुदाय, भाषा र भूगोल सुसमाचारको प्रभावबाट टाढा छन्। यदि सबै मण्डलीहरू आफ्नै सानो घेराभित्र सीमित भए भने, राष्ट्रव्यापी आत्मिक परिवर्तनको सपना कमजोर हुन्छ। बरु: नयाँ ठाउँमा संयुक्त मिशन अभियान चलाउनु पर्छ । संयुक्त प्रार्थना गर्नुपर्छ । चेला निर्माण तालिम चलाउनु पर्छ । पास्टर तथा सेवकहरूको परस्परिक सहयोग आदानप्रदान गर्नुपर्छ । माथि उल्लेखित जस्ता प्रयासहरूले ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छन्।

(ग) परमेश्वरको राज्य विस्तारमा एकता

मण्डलीको लक्ष्य आफ्नै संस्थाको विस्तार मात्र होइन; परमेश्वरको राज्य विस्तार हो। कहिलेकाहीँ हामी “मेरो मण्डली” बचाउन यति केन्द्रित हुन्छौँ कि “ख्रिष्टको राज्य” भन्ने ठूलो तस्वीर हराउन सक्छ। प्रभु येशू ख्रिष्टले भन्नुभयो: “पहिले परमेश्वरको राज्य र उहाँको धार्मिकताको खोजी गर।” (मत्ती ६:३३) यदि परमेश्परको राज्य प्राथमिकता भयो भने, व्यक्तिगत वा संस्थागत स्वार्थहरू स्वतः साना हुन्छन्।

(घ) सामाजिक मुद्दामा साझा आवाज

नेपालका ख्रिष्टियनहरूले धेरै सामाजिक चुनौती सामना गरेका छन्: धार्मिक स्वतन्त्रताका प्रश्न बारम्बार उठिरहनु, ख्रिष्टियनहरुलाई सामाजिक भेदभाव गरिरहनु, मण्डलिको सम्पत्तिको व्यवस्थापनमा कानुनी जटिलताहरू देखापर्नु । शिक्षा, स्वास्थ्य र राहतका मुद्दाहरुमा बारम्बार प्रश्नहरु उठिरहनु गरिबी, विपद् र सामाजिक न्यायका विषयमा ख्रिष्टियनहरु माथि दोषारोपण भै रहनु । यस्ता विषयमा मण्डलीहरू विभाजित हुँदा मण्डलिको आवाज कमजोर हुन्छ; तर एकताबद्ध हुँदा ख्रिष्टियन समुदायको प्रतिनिधित्व बलियो हुन्छ । एकता भनेको सबै एउटै संस्थामा आउनु होइन, तर साझा मुद्दामा एउटै आवाज बन्नु हो।

४. एकताको प्रमुख बाधाहरू

हामीले इमानदारीपूर्वक स्वीकार गर्नुपर्छ कि यी कुराहरू एकताको शत्रु बनेका छन्: अहंकार — “हाम्रो समूह मात्र सही” भन्ने सोच, प्रतिस्पर्धा — सदस्य संख्या वा प्रभावको तुलना, निन्दा र आलोचना — सेवकहरूबीच अविश्वास फैलाउनु, क्षमा नगर्ने स्वभाव बढ्दै जानू, सत्ता र पदको लालसा बढ्नु, आत्मिक अपरिपक्वता व्यवहारमा देखिनु । यी कुराले मण्डलीको साक्षीलाई कमजोर बनाउँछ।

५. अब के गर्ने ? — नेपाली ख्रिष्टियन समुदायका लागि केही व्यावहारिक सुझाव

१. “आवश्यक कुरामा एकता, गौण कुरामा स्वतन्त्रता, सबै कुरामा प्रेम” को अभ्यास, मुक्ति, ख्रिष्टको प्रभुत्व, बाइबलको सत्य जस्ता मूल विषयमा एकता कायम गरौँ; तर आराधनाको शैली, व्यवस्थापन वा गौण अभ्यासमा सहिष्णु बनौँ।

२. नियमित अन्तर-मण्डली प्रार्थना संगति, सहर वा जिल्लास्तरमा पास्टर, अगुवा र विश्वासीहरूको संयुक्त प्रार्थना संस्कार विकास गरिनुपर्छ।

३. साझा मिशन कार्यक्रम, सुसमाचार प्रचार, युवा सम्मेलन, राहत कार्य, चेला निर्माण र सामाजिक मुद्दा आदिमा सहकार्य बढाइनुपर्छ।

४. सेवकहरूबीच सम्मानको संस्कृति, असहमति भए पनि अपमान होइन, संवाद रोज्ने संस्कार विकास गर्नुपर्छ।

५. साझा सामाजिक मञ्च निर्माण, ख्रिष्टियन समुदायका साझा मुद्दामा सम्प्रदायभन्दा माथि उठेर एउटै आवाज बन्नुपर्छ।

६. नेतृत्वमा नम्रता र आत्मपरीक्षण, एकता संगठनबाट भन्दा पहिले हृदयबाट सुरु हुन्छ।

निष्कर्ष : यो विभाजन होइन, मिशनको समय हो ।

आज नेपाली ख्रिष्टियन समुदाय एउटा महत्त्वपूर्ण मोडमा उभिएको छ। यदि हामी सामान्य कुराहरूमा विभाजित भइरह्यौँ भने, भविष्य कमजोर हुनेछ। तर यदि हामी सुसमाचार प्रचार, मण्डली स्थापना, परमेश्वरको राज्य विस्तार र सामाजिक उत्तरदायित्वमा एकताबद्ध भयौँ भने, नेपालको ख्रिष्टियन समुदायले अझ प्रभावकारी साक्षी दिन सक्छ।

हामी सबैले सम्झनुपर्ने कुरा यो हो—हामी एउटै राज्यका सेवक हौँ, एउटै प्रभुका अनुयायी हौँ, एउटै उद्धारको सन्देश बोकेका मानिस हौँ।

अन्ततः प्रश्न यो होइन—“कसको मण्डली ठूलो भयो ?” बरु प्रश्न यो हो—“ख्रिष्टको राज्य कति फैलियो ?”

“हेर, दाजुभाइहरू मेलमिलापमा सँगै बस्नु कति असल र रमाइलो हुन्छ।” (भजन १३३:१) एकता कमजोरी होइन; यो मण्डलीको आत्मिक शक्ति हो।