ख्रिष्टियन संघ–संस्थामा नेतृत्व चयन गर्दा चुनाव गर्नु उचित छ कि छैन ?

डा. शिवहरि भट्टराई

ख्रिष्टियन संघ–संस्थामा नेतृत्व चयन गर्दा चुनाव गर्नु उचित छ कि छैन ? भन्ने प्रश्नमा बाइबल, चर्च इतिहास, संगठनको प्रकृति, र व्यवहारिक पक्ष सबैलाई सन्तुलित रूपमा हेर्नुपर्छ । यसको उत्तर “सधैं ठीक” वा “सधैं बेठीक” भन्ने होइन, बरु कुन उद्देश्य, कस्तो प्रक्रिया, र कस्तो आत्मिक वातावरणमा गरिन्छ भन्नेमा निर्भर हुन्छ ।

१. बाइबलिय दृष्टिकोणबाट

बाइबलमा आजको जस्तो औपचारिक “निर्वाचन प्रणाली” स्पष्ट रूपमा पाइँदैन, तर नेतृत्व छनोटका सिद्धान्तहरू पाइन्छन् । ती निम्न प्रकारका छन् ।

(क) सहमति र समुदायको सहभागिता

जब प्रारम्भिक मण्डलीमा प्रेरितहरु द्वारा मण्डलिलाई आवश्यक परेका सात जना सेवक छानिए, प्रेरितहरूले समुदायलाई योग्य मानिसहरू चयन गर्न भने तर आफुहरु सो प्रकृयामा सहभागी भएनन् । बरु कस्तो नेतृत्व छान्ने भनी निर्देशन दिए ।
“तिमीहरू माझबाट आत्मा र बुद्धिले भरिएका असल गवाही भएका मानिसहरू छान।” (प्रेरित ६:३) यसले नेतृत्व चयनमा विश्वासी समुदायको सहभागिता देखाउँछ।

(ख) प्रार्थना र परमेश्वरको इच्छा खोज्ने प्रक्रिया

प्रेरितहरूको स्थानमा अर्को व्यक्ति चयन गर्दा प्रार्थना गरियो र परमेश्वरको मार्गदर्शन खोजियो (प्रेरित १:२३–२६)। यसले नेतृत्व चयन केवल मानवीय राजनीति नभई आत्मिक जिम्मेवारी हो भन्ने पनि देखाउँछ।

(ग) योग्यता चरित्रमा आधारित हुनुपर्छ

यद्यपि यो गणितीय विधि उपयुक्त छैन—मुख्य कुरा: बाइबलले अगुवा चयनमा चरित्र, सत्यनिष्ठा, आत्मिक परिपक्वता, परिवार व्यवस्थापन, नम्रता र राम्रो गवाहीलाई प्राथमिकता दिन्छ (१ तिमोथी ३:१–७; तीतस १:५–९), लोकप्रियता वा गुटबन्दीलाई होइन।

२. चुनावको पक्षमा तर्क

यदि सही ढंगले गरियो भने चुनावका केही सकारात्मक पक्ष छन्: जस्तै सहभागी निर्णय प्रक्रिया: सदस्य वा मण्डलीहरूको आवाज सुन्ने अवसर प्राप्त हुन्छ। जवाफदेहिता बढ्छ: नेतृत्वले आफूलाई सेवक नेतृत्वको रूपमा देख्नुपर्ने हुन्छ। पक्षपात घटाउन सक्छ: एक व्यक्तिले मनपरी नियुक्ति गर्ने सम्भावना कम हुन्छ। संस्थागत पारदर्शिता: विधान अनुसार प्रक्रिया स्पष्ट हुन्छ।

विशेषगरी छाता संस्था, महासंघ वा बहु-साम्प्रदायिक मण्डली संरचनामा प्रतिनिधित्वको कारण चुनाव व्यवहारिक हुन सक्छ।

३. चुनावको विपक्षमा चिन्ता

तर ख्रिष्टियन संस्थामा चुनावले केही गम्भीर जोखिम पनि ल्याउन सक्छ:

गुटबन्दी र राजनीति, चरित्रभन्दा लोकप्रियता प्रधान हुने खतरा, पद–प्रतिष्ठाको प्रतिस्पर्धा
आलोचना, विभाजन, कटुता आत्मिक बोलावटभन्दा संख्याको खेल । याकूब ३:१६ अनुसार जहाँ डाह र स्वार्थी महत्वाकांक्षा हुन्छ, त्यहाँ अव्यवस्थितता आउन सक्छ।

४. त्यसो भए उचित के हो ?

ख्रिष्टियन संघ–संस्थामा चुनाव आफैंमा पाप वा गलत होइन, तर संसारिक राजनीतिक शैलीको चुनाव गलत हुन सक्छ। चुनावभन्दा पनि बाइबलिय, आत्मिक, पारदर्शी र न्यायपूर्ण प्रक्रिया महत्त्वपूर्ण हो। नेतृत्व चयन गर्दा यी सिद्धान्त आवश्यक देखिन्छन्:

१. प्रार्थना र उपवासको वातावरण
२. स्पष्ट बाइबलिय योग्यता
३. चरित्र जाँच (competence मात्र होइन)
४. संस्थाको विधानको सम्मान
५. गुटबन्दी र व्यक्तिगत स्वार्थबाट टाढा
६. सेवक नेतृत्व (servant leadership) को भावना
७. सहमति (consensus) सम्भव भए प्राथमिकता

धेरै ख्रिष्टियन परम्परामा पहिले सहमति खोज्ने, सम्भव नभए चुनाव गर्ने अभ्यास पनि पाइन्छ।

निष्कर्ष

ख्रिष्टियन संघसंस्थामा नेतृत्व चयनका लागि चुनाव गर्न सकिन्छ, तर त्यो आत्मिकता, बाइबलिय मापदण्ड, सत्यनिष्ठा, प्रार्थना, र सेवकभावमा आधारित हुनुपर्छ। यदि चुनावले मण्डलीलाई विभाजित गर्छ, पदको होडबाजि मात्र बनाउँछ, वा चरित्रभन्दा प्रभाव र गुटलाई अगाडि ल्याउँछ भने त्यसले ख्रिष्टियन साक्षीलाई कमजोर बनाउन सक्छ। तर यदि चुनाव न्यायपूर्ण, प्रार्थनामय, पारदर्शी र सेवामुखी नेतृत्व चयनको माध्यम बन्छ भने त्यो उचित हुन सक्छ।

एनसिएफजस्तो छाता संस्थाको सन्दर्भमा हेर्दा, “कस्तो व्यक्तित्व र दर्शन भएका सेवकहरू चुनिनुपर्छ” भन्ने प्रश्न चुनाव गर्ने वा नगर्ने भन्दा अझ महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।