पन्तियस पिलातस, पुरात्वविद्या र बाइबल

संगम श्रेष्ठ

पन्तियस पिलातस बाइबल अध्ययन गर्ने व्यक्तिहरुमाझ निकै चिर परिचित व्यक्ति हो भन्दा फरक नपर्ला । यी नै पन्तियस पिलातस हुन् जसले येशू ख्रीष्टलाई क्रूसमा टाग्नको निम्ति अनुमति दिएका थिए । बाइबलमा पन्तियस पिलालतको बारेमा, उनको श्रीमतीको बारेमा उल्लेख गरिएको छ । बिशेष गरी मत्ति २७ अध्याय, मर्कूस १५ अध्याय, लूका २३ अध्ययाय, यूहन्ना १८ अध्यायमा पन्तियस पिलातसको बारेमा उल्लेख गरिएको छ ।

पन्तियस पिलातसको शिलालेख
नयाँ करारका अतिरिक्त यहूदी लेखकद्वय योसिफस र फाइलोसाथै रोमी लेखक टासिटसका रचनाहरूमा पिलातसका सन्दर्भहरू उल्लेख भए तापनि वर्षौंसम्म आलोचकहरूले पिलातसको साँचो अस्तित्वमाथि नै प्रश्न गर्दै आएका थिए । ख्रिस्टाब्द १९६१ को जुन महिनामा इटालीका पुरातत्त्वविद् डा. एन्टोनिओ फ्रोभाको नेतृत्वमा गएको टोलीले कैसरिया मरितिमा नामक प्राचीन सहरमा हेरोद महान्द्वारा निर्मित प्राचीन रङ्गशालाको उत्खनन गरिरहेका थिए ।

उनको समुहले त्यहाँ एउटा शिलालेख फेला पारियो । त्यस शिलालेखमा ‘पन्तियस पिलातस’ को नाम उल्लेख गरिउको थियो । उनीहरुले त्यस शिलालेखको अनुसन्धान गरे पछि पत्ता लाग्यो कि पन्तियस पिलातसले कैसरियामा एउटा मन्दिर निर्माण गरेका थिए जुन तिनले रोमी सम्राट् तिबेरिअस (ख्रिस्टाब्द १४–३७ ख्रिस्टपूर्व) को नाउँमा अर्पण गरेका थिए । यसलाई ख्रिस्टाब्द २६–३७ को बिचमा तयार पारिएको देखिन्छ । इतिहासअनुसार पिलातस ख्रिस्टाब्द २६–३६ सम्म यहूदियाका हाकिम भएका थिए । रोमी सम्राट् टाइबेरियसले पिलातसलाई इ.सं. २६ मा यहूदिया प्रान्तको बडा हाकिम नियुक्त गरेका थिए । तिनी यहूदियाका पाँचौँ हाकिम थिए । यहूदियाको रोमी राजधानी कैसरिया मरितिमामा तिनले आफ्नो कार्यालय बनाएका थिए ।

तिनकै समयमा येशू क्रुसमा टाँगिनुभएको थियो । हाल यस शिलालेख यरूशलेमस्थित इजराएल सङ्ग्रहालयमा सुरक्षितसाथ राखिएको छ । त्यस शिलालेख ८२ सेन्टिमिटर लमाइ र ६५ सेन्टिमिटर चौडाइ आकारको छ । त्यस शिलालेखमा लेखिएको थियो, “यहूदियाका हाकिम पन्तियस पिलातसले तिबेरिअसको नाउँमा यसलाई अर्पण गरेका छन् ।” यो लेख ल्याटिन भाषामा लेखिएको थियो ।
अन्त्यमा, नयाँ पुरातवित्व खोजहरुले बाइबलमा उल्लेख भएका विवरणहरु सत्य हुन् भन्ने प्रमाणहरु अधिक रुपमा दिएका छन् र बाइबलको विश्वासनीयतालाई पुष्टि गरिदिएको छ ।

“पुरातत्वविक खोजहरुले धर्मशास्त्रको विश्वासनीयतालाई पुष्टि गरिरहेकै छन् ।” पुरातत्वक खोजहरुले नयाँ करारको ऐतिहासिकक सच्चाइलाई थप पुष्टि गरिदिएको छ । “… पुरातत्वकले पत्ता लगाएका प्राचीन वस्तुहरुले बाइबलमा लेखिएका कुराहरु सत्य हुन् भनी प्रमाणित गरेका छन् ।” यसैले पुरातत्वविद्या वैज्ञानिक रुपमा पनि सत्य सावित भएको छ ।

पन्तियस पिलातसको औँठी
केही विद्धानहरुले येशूको ऐतिहासिक प्रमाणलाई मात्र अस्वीकार गरेनन् तर रोमी शासक पन्तियस पिलातसको ऐतिहासिकतामा पनि शंका गरेका थिए । पछिल्लो समयमा पुरातत्वविद्या सम्बन्धी खोजहरुले ती विद्धानहरुको यस कुरालाई अप्रमाणित गरिदिएको छ । “पिलातस रोमी प्रान्त यहूदामाथि ख्रिस्टाब्द २६–३६ सम्म बडाहामिक थिए ।” पुरातत्वविद्याका खोजहरूबाट आलोचकहरूको मुख बन्द मात्र गरेको छैन तर धेरै व्यक्तिहरूले परमेश्वर माथि भरोसा पनि गरेका छन् ।

ख्रिस्टाब्द १९६१ म ‘पिलातसको ढुङ्गा’ को खोजले आलोचकहरुको मुख बन्द गरेको हो । अझै यस्तै पिलातसको अर्काे ऐतिहासिकता प्रमाणित गर्ने खोज पत्ता लागेको छ जसलाई ‘ पन्तियस पिलातसको औँठी’ भनेर नामकरण गरिएको छ । हेरोडिएममा उत्खन्न गर्दा पुराना औठी जस्तो केही बस्तु भेटियो पछि यसलाई अनुसन्धान गर्दा त्यो औँठीमा चित्र र पिलातस नाम कुदेको पाइयो । यस खोजलाई इस्राएल अन्वेक्षण लेखको अन्तिम अंकको र्शीर्षक अन्तर्गत घोषणा गरिएको थियो ।

इस्राएलमा पन्तियस पिलातसको बारेमा पत्ता लागेको यो दोस्रो पुरातत्वक सामाग्री हो जसले पन्तियस पिलातस वास्तवमा नै ऐतिहासिक व्यक्ति थिए भन्ने प्रमाण दिदछ । यस औँठी पिलातसको होइन भन्ने केही व्यक्तिहरूले दावी गरेका पनि थिए तर पछि यो औँठी पन्तियस पिलातसको नै हो भन्ने प्रमाणित भएको थियो । पन्तियस पिलातसको यस औँठी दक्षिणी बेथलेहेमको वेस्ट ब्याङ्क मा फेला पारेका थिए । यस औठीमा क्रेटर भनिने वाइन भाडाको परिपरि ग्रीक भाषमा ‘पिलातस को’ लेखिएको थियो ।